AIDS AWARENESS PICTURE GALLERY

Κέντρα Ελέγχου και Αναφοράς AIDS

Χρονολογικά Στοιχεία για την Εξέλιξης της Επιδημίας

Λοίμωξη και Νόσος HIV

 

Οικονομικές Διαστάσεις

Η Υγεία αποτελεί έννομο ατομικό και συλλογικό αγαθό το οποίο η πολιτεία οφείλει να προάγει και να προστατεύει. Αποτελεί αγαθό που δικαιούνται όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από την κοινωνική ή την οικονομική τους κατάσταση. Σήμερα, όλες οι αναπτυγμένες χώρες αυξάνουν σταθερά το ακαθάριστο εθνικό προϊόν (Α.Ε.Π) που διαθέτουν στον τομέα της υγείας. Παράλληλα το επίπεδο υγείας των κατοίκων μιας χώρας αποτελεί σαφή ένδειξη τόσο για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας αυτής, όσο και για το επίπεδο ζωής των κατοίκων της.

Η επιδημία της λοίμωξης HIV επηρεάζει αισθητά το επίπεδο υγείας των κατοίκων του πλανήτη και έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Ως προς την οικονομική διάσταση της επιδημίας, πρέπει να σημειώσουμε μία από τις ιδιαιτερότητες της επιδημίας που έχει σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομική ζωή. Πρόκειται για το γεγονός ότι τα περισσότερα κρούσματα της αφορούν σε άτομα νεαρής ηλικίας. Το γεγονός αυτό έχει τεράστιο αντίκτυπο στην κοινωνική και οικονομική ζωή. Το 1995, όπως ήδη σημειώσαμε όταν αναφερθήκαμε στις κοινωνικές διαστάσεις της λοίμωξης και νόσου HIV, το 90% των ενηλίκων που είχαν προσβληθεί βρισκόταν στις ηλικίες μεταξύ 24 και 44 (Κορνάρου, 1995), δηλαδή στις ηλικίες εκείνες που αποτελούν κατά κύριο λόγο το εργατικό-παραγωγικό δυναμικό όλων των χωρών. Αντιλαμβανόμαστε εύκολα ότι το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το ρυθμό αύξησης των κρουσμάτων, έχει τεράστιο αντίκτυπο τόσο στον παραγωγικό τομέα, όσο και στον τομέα υγείας της κάθε χώρας.

Το Οικονομικό Κόστος της Λοίμωξης HIV

Δεν είναι δυνατόν να έχουμε μια ακριβή εικόνα του συνολικού οικονομικού κόστους της επιδημίας HIV σε όλο τον κόσμο αλλά ούτε και να συγκρίνουμε το κόστος της σε διάφορες χώρες. Αυτό οφείλεται σε παράγοντες όπως:
α. Οι διαφορές που παρουσιάζουν τα εθνικά συστήματα υγείας και ο τρόπος χρηματοδότησης των υπηρεσιών αντιμετώπισης της επιδημίας από χώρα σε χώρα.
β. Οι διαφορές που παρουσιάζουν οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και η διάρθρωση της "αγοραστικής ικανότητας" για υπηρεσίες υγείας στις διάφορες χώρες.
γ. Η πλημμελής τήρηση αρχείων (ιατρικών, νοσηλευτικών, διαχειριστικών) από τις υπηρεσίες υγείας.
δ. Οι διαφορές που παρουσιάζουν οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις στις διάφορες έρευνες. (Κορνάρου κ.α., 1993).

Εν τούτοις, είμαστε σε θέση να σκιαγραφήσουμε τις παραμέτρους εκείνες οι οποίες συνεκτιμώνται προκειμένου να υπολογισθεί το κόστος μιας/ της ασθένειας. Σύμφωνα με το Σιγάλα (1998), η εξίσωση που παραδοσιακά χρησιμοποιείται στη σχετική βιβλιογραφία είναι:
Συνολικό κόστος = Άμεσο κόστος + Έμμεσο κόστος + Απροσδιόριστο κόστος.

Οι παράμετροι αυτές σκιαγραφούνται παρακάτω:

α. Άμεσο Κόστος

Οι παράμετροι που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του άμεσου κόστους είναι:

α. Το κεφάλαιο, το οποίο περιλαμβάνει αξία κτηριακών εγκαταστάσεων και εξοπλισμού των μονάδων παροχής υπηρεσιών υγείας καθώς και έξοδα συντήρησης, ανανέωσης και αναμενόμενης καλής χρήσης των δυνατοτήτων που παρέχουν (Σιγάλας, 1998).
β. Η μισθοδοσία του ιατρικού, νοσηλευτικού, εργαστηριακού, διοικητικού και βοηθητικού δυναμικού που απασχολείται στη μονάδα παροχής υπηρεσιών υγείας (Σιγάλας, 1998). Εδώ, πρέπει να προσθέσουμε και το κόστος εκπαίδευσης και συνεχούς κατάρτισης του προσωπικού αυτού.
γ. Η αξία των υλικών που απαιτούνται για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση της ασθένειας και για την παραμονή του ασθενή σε κάποια μονάδα νοσηλείας είτε νοσοκομειακή είτε εξωτερικής φροντίδας (Σιγάλας, 1998). Οι δαπάνες για την περίθαλψη των ασθενών (νοσηλεία, εξωτερική φροντίδα, ιατρικές επισκέψεις).
δ. Οι δαπάνες, στην περίπτωση της λοίμωξης HIV, για την πρόληψη της μετάδοσης της: δαπάνες για τον έλεγχο του αίματος πριν από μετάγγιση, για το διερευνητικό έλεγχο του αίματος των ατόμων που εξετάζονται προληπτικά και για τα προγράμματα αγωγής υγείας του πληθυσμού (Σιγάλας, 1998).
ε. Δαπάνες για την έρευνα. Πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι οι διαρκώς αυξανόμενες δαπάνες για την έρευνα αντικατοπτρίζονται στις τιμές των φαρμακευτικών σκευασμάτων.
στ. Δαπάνες για το σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων συμβουλευτικής και ψυχολογικής στήριξης για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους.
Η Κορνάρου (1995), διακρίνει το άμεσο κόστος σε προσωπικό, κόστος ιατρικής φροντίδας και σε μη-προσωπικό, κόστος για ενημέρωση, βιοϊατρική έρευνα και εξετάσεις.


β. Έμμεσο Κόστος

Το έμμεσο κόστος αναφέρεται στις συνέπειες της νόσου για το προσβεβλημένο άτομο, την οικογένειά του, την κοινωνία. Δεδομένου ότι το άτομο εκλαμβάνεται ως Ανθρώπινο Κεφάλαιο στην παραγωγική διαδικασία, αντιλαμβανόμαστε εύκολα ότι το έμμεσο κόστος επιβαρύνει τον γεωργικό τομέα, τον βιομηχανικό και τον τομέα παροχής υπηρεσιών. Οι παράμετροι που συνθέτουν το κόστος της επιδημίας σε γενικές γραμμές είναι:

α. Απώλειες παραγωγικότητας εξαιτίας των απουσιών από την εργασία, τόσο του ασθενούς, όσο και των προσώπων που του συμπαραστέκονται, καθώς και επιπρόσθετες δαπάνες για την κάλυψη των απουσιών αυτών ή των κενών στις περιπτώσεις θανάτου.
β. Διαφυγόν εισόδημα για το άτομο και την οικογένειά του εξαιτίας των απουσιών αλλά και της πτώσης της αποδοτικότητας.
γ. Πτώση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών τόσο στον εργασιακό χώρο, όσο και στο σπίτι.
δ. Απώλεια επένδυσης σε εκπαίδευση, τόσο για το κράτος, όσο και για τους ιδιωτικούς φορείς που αναλαμβάνουν την εκπαίδευση του δυναμικού τους.

Ειδικά στον τομέα της υγείας, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι καθώς το βάρος της χρηματοδότησης πέφτει στην αντιμετώπιση της λοίμωξης HIV και στη σχετική έρευνα, άλλα καίρια θέματα δημόσιας υγείας υποχρεωτικά υποτιμόνται. Ο Υφαντόπουλος (1996), γράφει: "έχει προσδιοριστεί ότι το έμμεσο κόστος που αποτιμά το διαφυγόν εισόδημα και τη διαφυγούσα παραγωγή στην οικονομία είναι 4-5 φορές μεγαλύτερο από το άμεσο κόστος".

γ. Απροσδιόριστο Κόστος

Με τον όρο απροσδιόριστο κόστος, εννοούμε το κόστος εκείνο το οποίο δεν είναι δυνατόν να υπολογιστεί αριθμητικά και δεν είναι χρηματικό. Οι παράμετροί του έχουν ποιοτική διάσταση. Μερικές από αυτές είναι:
α. Ο πόνος.
β. Η ψυχολογική-συναισθηματική κατάσταση.
γ. Οι μεταβολές στη σχεσιοδυναμική της οικογένειας και του ευρύτερου περιβάλλοντος του πάσχοντος.
δ. Ο κοινωνικός στιγματισμός και μερικές φορές αποκλεισμός και οι συνέπειές του για το άτομο και την οικογένειά του.

Παράγοντες Διόγκωσης του Οικονομικού Κόστους της Λοίμωξης HIV

Ο μεγάλος αριθμός και η συνεχής αύξηση των κρουσμάτων της λοίμωξης HIV, έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των δαπανών για την υγεία και την ποιοτική και ποσοτική αύξηση της ζήτησης υπηρεσιών υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αλματώδη ανάπτυξη της Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, έχει ιδιαίτερη οικονομική βαρύτητα τόσο σε μακρο-επίπεδο, όσο και σε μικρο-επίπεδο (Σιγάλας, 1998).

Άλλοι παράγοντες διόγκωσης του κόστους της επιδημίας είναι:
α. Η νοσοκομειοκεντρική αντιμετώπιση των προσβεβλημένων ατόμων (Κορνάρου κ.α., 1993). Ο Σιγάλας αναφέρει ότι το 1998, ο νοσοκομειακός τομέας απορροφούσε το 60% περίπου των συνολικών δαπανών υγείας σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες (Σιγάλας, 1998).
β. Το γεγονός ότι τα περισσότερα κρούσματα αφορούν σε άτομα νεαρής ηλικίας για τα οποία η κατανάλωση υπηρεσιών υγείας και φαρμάκων δεν ήταν αναμενόμενη (Κορνάρου κ.α., 1993, Σιγάλας, 1998).
γ. Η παράταση της διάρκειας ζωής για τα προσβεβλημένα άτομα που κατέστη δυνατή με την ανακάλυψη νέων φαρμάκων. Η λοίμωξη HIV, έχει γίνει πλέον ένα χρόνιο νόσημα.
δ. Η φαρμακευτική αγωγή, η οποία γίνεται ολοένα και πιο δαπανηρή, όπως προαναφέραμε.
ε. Η ανάγκη περισσοτέρου και πιο εξειδικευμένου ανθρωπίνου δυναμικού.
στ. Η ανάγκη παρέμβασης για την πρόληψη της μετάδοσης της λοίμωξης με προγράμματα ενημέρωσης καλύτερης ποιότητας, απαιτητικότερου σχεδιασμού και παροχής σε πιο διευρυμένες ομάδες πληθυσμού.