AIDS AWARENESS PICTURE GALLERY

Κέντρα Ελέγχου και Αναφοράς AIDS

Χρονολογικά Στοιχεία για την Εξέλιξης της Επιδημίας

Συμβουλευτική για Λοίμωξη και Νόσο HIV

 

Συμβουλευτική για Ενημέρωση Συντρόφων

Γενικά

"Ως ενημέρωση συντρόφων των θετικών στον HIV ατόμων, θεωρείται η δραστηριότητα εκείνη της δημόσιας υγείας σύμφωνα με την οποία οι ερωτικοί σύντροφοι των ατόμων αυτών, καθώς και όσων κάνουν κοινή χρήση βελόνων ή συριγγών εντοπίζονται και ενημερώνονται για τον κίνδυνο έκθεσης τους στον ιό. Επιπλέον, όπου είναι απαραίτητο, στον άτομα αυτά παρέχονται οι κατάλληλες υπηρεσίες υγείας" (Κορνάρου κ.α., 1997, σελ. 300).

Η ενημέρωση των ερωτικών συντρόφων θεωρείται μια παραγωγική μέθοδος περιορισμού της εξάπλωσης της λοίμωξης. Από τη στιγμή που γίνεται διάγνωση της οροθετικότητας κάποιου ατόμου, οι επαγγελματίες υγείας το προτρέπουν να ενημερώσει τους σεξουαλικούς συντρόφους του και τους συντρόφους ανταλλαγής συριγγών.

Εξαιτίας της έλλειψης θεραπείας και της φοβερής εξάπλωσης της επιδημίας στον ετερόφυλο πληθυσμό, τέθηκε το θέμα των εναλλακτικών τρόπων ενημέρωσης των συντρόφων. Η ενημέρωση δεν θα πρέπει να γίνεται μόνο από τους ιδίους τους ασθενείς, αλλά και από ειδικευμένο προσωπικό.

Το θέμα αυτό δίχασε τη στάση των επαγγελματιών υγείας (ως προς την ενημέρωση των συντρόφων οροθετικών ατόμων και τους τρόπους της διεξαγωγής της). Έτσι, ενώ κάποιοι επαγγελματίες υγείας έχουν υιοθετήσει θετική στάση, άλλοι είναι επιφυλακτικοί ή τελείως αρνητικοί. Η αρνητική στάση, ίσως οφείλεται στο φόβο της άρσης του απόρρητου, στο φόβο της αντίδρασης του ασθενή (μήπως δεν εμφανιστεί ξανά για παροχή συμβουλών και θεραπείας) και της αντίδρασης των συντρόφων του. Παρ' όλα αυτά έχει αποδειχθεί ότι εάν η ενημέρωση γίνει με οργανωμένο τρόπο μπορεί να παρέχει στήριξη στον ασθενή και πρόληψη στον σύντροφο.

Συζητώντας το θέμα της ενημέρωσης του ερωτικού συντρόφου ενός οροθετικού στον HIV ατόμου, ο Σύμβουλος μπορεί να ανιχνεύσει συναισθήματα ενοχής ή άγχους σχετικά με την έκθεση και τη μετάδοση του ιού σε άλλους. Ο Σύμβουλος και ο ενδιαφερόμενος, πρέπει σε αυτή την περίπτωση να συζητήσουν ποιος θα ενημερώσει τους σεξουαλικούς συντρόφους του οροθετικού στον HIV ατόμου και τι είδους πληροφορίες θα τους δώσει.

Εδώ, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι εάν αναλάβει αυτό το έργο, ο Σύμβουλος, δεν είναι υποχρεωτικό να ανακοινώσει και την ταυτότητα του ατόμου. Πρέπει, σε αυτή την περίπτωση να είναι προετοιμασμένος να δώσει απάντηση σε όλες τις απορίες που ίσως προκύψουν (CMA , 2000).

Τρόποι Ενημέρωσης Συντρόφων

Η ενημέρωση συντρόφων επιτυγχάνεται με δύο τρόπους:

Ενημέρωση από τον Ίδιο τον Ασθενή

Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, το άτομο που είναι θετικό στον HIV ενθαρρύνεται να ενημερώσει τους συντρόφους του για την πιθανή έκθεση τους στον ιό χωρίς την άμεση συμμετοχή του Συμβούλου. Ο Σύμβουλος ή ο επαγγελματίας υγείας πρέπει να συζητήσει με τον ασθενή για όλους τους συντρόφους του σα να ήταν ξεχωριστή περίπτωση ο καθένας. Στη συνέχεια επιλέγεται ο τρόπος με τον οποίο προτιμά ο ασθενής να ενημερώσει τον σύντροφο του.

Οι τρόποι αυτοί μπορεί να είναι:
α. Επίσκεψη (για τωρινό σύντροφο).
β. Συζήτηση πρόσωπο με πρόσωπο (για πρόσφατους συντρόφους).
γ. Τηλέφωνο.
δ. Γράμμα.

Ο Σύμβουλος πρέπει να στηρίξει τον ασθενή και να τον βοηθήσει:
α. Στον τρόπο με τον οποίο θα μιλήσει για το συγκεκριμένο θέμα.
β. Με το να είναι διαθέσιμος αν τον χρειαστεί ο ασθενής.
γ. Με το να είναι παρών όταν ο ασθενής ανακοινώνει τα αποτελέσματα στο σύντροφό του (εφόσον ο ασθενής επιθυμεί κάτι τέτοιο) (Κορνάρου κ.α., 1997).

Ενημέρωση από Ειδικά Εκπαιδευμένο Άτομο

Σύμφωνα μ' αυτή τη μέθοδο, ο Σύμβουλος ή κάποιος άλλος ειδικά εκπαιδευμένος επαγγελματίας υγείας είναι αυτός ο οποίος ενημερώνει τους συντρόφους του οροθετικού ατόμου, τα ονόματα των οποίων δίνονται από τον ίδιο τον ασθενή.
O Σύμβουλος ή ο ειδικευμένος επαγγελματίας υγείας ενημερώνει τον ασθενή ότι:
α. Θα ενημερωθεί ο σύντροφος του για την πιθανή έκθεσή του στον ιό.
β. Ο σύντροφος μπορεί να υποπτευθεί την ταυτότητα του ασθενή ακόμη και αν ο Σύμβουλος τηρήσει το απόρρητο και δεν αποκαλύψει το όνομα του.
γ. Τα άτομα που ζουν σε άλλη περιοχή απ' αυτή του ασθενούς, θα πρέπει να ενημερωθούν από κάποιο άλλο Κέντρο Υγείας (Κορνάρου κ.α., 1997).

Μέθοδοι και Τεχνικές Ενημέρωσης Συντρόφων από το Σύμβουλο

Η ενημέρωση του συντρόφου από τον Σύμβουλο πρέπει να γίνεται πάντοτε με την συγκατάθεση του άμεσα ενδιαφερομένου και χωρίς πίεση. Ο Σύμβουλος θα πρέπει να συγκεντρώσει κάποιες πληροφορίες για το σύντροφο όπως: το όνομα του, την ηλικία και το φύλο του, τη διεύθυνση και το τηλέφωνο του. Εκτός από τα δημογραφικά στοιχεία, πρέπει να αναζητήσει και στοιχεία σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης του (αν ζει με οικογένεια ή μόνος του κλπ). Η κατάλληλη μέθοδος για τη συγκέντρωση αυτών των πληροφοριών είναι η ατομική συμβουλευτική συνέντευξη με τον άμεσα ενδιαφερόμενο σε πρώτο επίπεδο και με το σύντροφό του σε δεύτερο.

Αυτό βέβαια δεν αποκλείει τη δυνατότητα παρέμβασης με τη μέθοδο της Συμβουλευτικής ζευγαριού. Ο Σύμβουλος μπορεί να αξιοποιήσει τις κατάλληλες τεχνικές προκειμένου να επικοινωνήσει με το σύντροφο (γραπτή ή τηλεφωνική επικοινωνία κλπ.).

Χρόνος Ενημέρωσης Συντρόφων

Η πιο κατάλληλη περίοδος για να ενημερωθεί ο σύντροφος θεωρείται αυτή κατά την οποία έχει αναπτυχθεί σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του επαγγελματία υγείας και του θετικού στον HIV ατόμου. Ο Σύμβουλος συνήθως κρίνει πότε ο ασθενής είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει μια τέτοια κατάσταση. Συνήθως, η ενημέρωση συντρόφων γίνεται μετά από κάποιο χρονικό διάστημα αφότου ο ασθενής μάθει σχετικά με την οροθετικότητά του (Κορνάρου κ.α., 1997).

Θέματα για το Σύμβουλο

Συνήθως, οι ασθενείς μόνοι τους εγείρουν το θέμα της ενημέρωσης των συντρόφων τους. Συνεπώς, αυτή πρέπει να γίνεται εθελοντικά με τη συνεργασία του ασθενούς. Εάν ο ασθενής δεν θέσει το θέμα θα πρέπει να το κάνει ο Σύμβουλος. Πάντως, η ενημέρωση δεν μπορεί να γίνει εάν ο ασθενής δεν θέλει, ακόμη κι όταν έχουν συγκεντρωθεί αρκετές πληροφορίες για τους συντρόφους του ασθενή. Επιπλέον, επειδή ο ασθενής μπορεί στην πορεία της συμβουλευτικής παρέμβασης να αλλάξει γνώμη για το ποιος σύντροφός του και πότε θα ενημερωθεί, η επιθυμία του αυτή θα πρέπει να γίνει σεβαστή.

Ο Σύμβουλος ή επαγγελματίας υγείας θα πρέπει να γνωρίζει σχετικά με την ενημέρωση συντρόφων ότι:
α. Η ενημέρωση συντρόφων πρέπει να γίνεται με συζήτηση.
β. Ο ασθενής ο οποίος είναι πιθανό να βρίσκεται σε κατάσταση σοκ μετά τα αποτελέσματα της διάγνωσης πρέπει να υποστηριχθεί.
γ. Πρέπει να διαθέσει αρκετό χρόνο σε κάθε ασθενή.
δ. Ο ασθενής είναι πιθανό να νιώσει έντονο άγχος.
ε. Ο σύντροφος του ασθενή είναι πιθανό να νιώσει τρομερό άγχος .
στ. Υπάρχουν τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα για τους συντρόφους
ζ. Ο ίδιος ο Σύμβουλος μπορεί να αντιμετωπίσει έντονο άγχος από την κατάσταση.

Συγκατάθεση και Εχεμύθεια

Η διαδικασία της ενημέρωσης των συντρόφων πρέπει να προχωράει μόνο αφού οι ασθενείς δώσουν τη συγκατάθεσή τους. Η εχεμύθεια θεωρείται σημαντικό στοιχείο στην ενημέρωση συντρόφων.

Συγκεκριμένα:
α. Αν ο ασθενής επιθυμεί να προχωρήσει στη συγκεκριμένη διαδικασία, το όνομα των συντρόφων του μπορεί να μην αποκαλυφθεί.
β. Το αποτέλεσμα της εξέτασης των συντρόφων του ασθενή μπορεί να μην του αποκαλυφθεί (Κορνάρου κ.α., 1997).

Τα οφέλη από την ενημέρωση των συντρόφων οροθετικών ατόμων είναι πολλά. Με την ενημέρωσή των συντρόφων:
α. Προλαμβάνεται η μόλυνσή τους.
β. Γίνεται έλεγχος και σε περίπτωση που ο σύντροφος του οροθετικού ατόμου έχει ήδη προσβληθεί προσέχει να μη μολύνει άλλους.
γ. Εάν ο σύντροφος του οροθετικού ατόμου έχει ήδη μολυνθεί, ξεκινά να παρακολουθεί την κατάσταση της υγείας του και προσέχει τον τρόπο ζωής του.
δ. Εάν είναι γυναίκες οι σύντροφοι που έχουν μολυνθεί επιλέγουν αν θα κάνουν παιδιά.
ε. Εάν δεν έχουν μολυνθεί, οι σύντροφοι οροθετικών ατόμων, προσέχουν την μελλοντική συμπεριφορά τους προκειμένου να αποφύγουν τον κίνδυνο μόλυνσης (Κορνάρου κ.α., 1997).

Συνέπειες

Οι πιθανές συνέπειες της ενημέρωσης συντρόφων μπορεί να είναι:

Για τον ασθενή:
α. Απώλεια του μυστικού της οροθετικότητας του καθώς και των συντρόφων που θα βρεθούν οροθετικοί.
β. Κίνδυνος περιθωριοποίησης.
Για το σύντροφο:
α. Ανησυχία για την πιθανότητα να έχει μολυνθεί.
β. Ανάγκη να αποφασίσει αν θα κάνει την εξέταση (Κορνάρου κ.α., 1997).

Η ενημέρωση των ερωτικών συντρόφων των θετικών στον HIV ατόμων μπορεί να οδηγήσει στην εύρεση οροθετικών ατόμων που δεν γνωρίζουν την κατάσταση τους. Αυτή η γνώση μπορεί να επιφέρει αλλαγές στη συμπεριφορά τους, οι οποίες θα μειώσουν την εξάπλωση της λοίμωξης HIV. Η εφαρμογή της Ενημέρωσης συντρόφων μπορεί να λειτουργήσει σαν εργαλείο στο σχεδιασμό της πολιτικής υγείας για τον περιορισμό της εξάπλωσης της λοίμωξης HIV.